W jaki sposób firmy pogrzebowe mogą realizować Cel 3 Zrównoważonego Rozwoju ONZ?
Na pierwszy rzut oka może się wydawać, że Cel 3 ONZ – Zapewnienie wszystkim ludziom zdrowego życia i promowanie dobrostanu – nie dotyczy branży, która towarzyszy końcowi ludzkiego życia. A jednak to właśnie firmy pogrzebowe, stojąc na granicy życia i śmierci, doskonale rozumieją, jak kruche jest zdrowie i jak głęboko dobrostan wpływa na jakość życia – także tego, które trwa po stracie.
Łatwo byłoby sądzić, że branża pogrzebowa „korzysta”, gdy zdrowie zawodzi. Nic bardziej mylnego.
Profesjonaliści tej branży nie są biernymi świadkami śmierci – są strażnikami godności, wsparcia i spokoju tych, którzy przeżywają stratę. To właśnie ich codzienna praca przypomina, jak cenne są zdrowie, troska i empatia. Sposób, w jaki działają i okazują troskę realnie wpływa na otoczenie. Aby móc troszczyć się o innych muszą też troszczyć się o swoją kondycję psycho-fizyczną. Firmy pogrzebowe mogą odgrywać istotną rolę w promowaniu zdrowia publicznego, równości w dostępie do opieki medycznej oraz troski, która wykracza daleko poza mury domu pogrzebowego.
Przyjrzyjmy się więc, jak branża pogrzebowa może realizować troskę o zdrowie i dobrostan w sposób empatyczny, odpowiedzialny i naprawdę znaczący.
Obecny stan zdrowia i dobrostanu na świecie*
Globalny stan zdrowia pokazuje zarówno realne postępy, jak i poważne wyzwania. Choć wskaźniki śmiertelności matek i dzieci spadły, choroby zakaźne i niezakaźne nadal obciążają systemy opieki zdrowotnej na całym świecie, a problemy ze zdrowiem psychicznym wciąż są niedofinansowane i zaniedbywane.
Choroby zakaźne pozostają poważnym wyzwaniem. Liczba zgonów z powodu HIV zmniejszyła się o połowę od 2010 roku, lecz nadal 9,3 mln osób nie ma dostępu do ratującego życie leczenia, a liczba nowych zakażeń rośnie w niektórych regionach Bliskiego Wschodu, Europy Wschodniej i Ameryki Łacińskiej. Z kolei przypadki gruźlicy osiągnęły rekordowy poziom – 8,2 mln nowych diagnoz w 2023 roku, najwięcej od początku globalnych statystyk. Ponadto 1,5 mld ludzi cierpi z powodu zaniedbanych chorób tropikalnych. Z drugiej strony, w walce z malarią odnotowano ogromny sukces – od 2000 roku zapobiegnięto 2,2 mld przypadków, a 44 kraje ogłosiły eliminację tej choroby.
Choroby niezakaźne – takie jak choroby układu krążenia, nowotwory, choroby układu oddechowego i cukrzyca – odpowiadają za ponad połowę wszystkich zgonów osób poniżej 70. roku życia. Pomimo rosnącej świadomości, globalny postęp w walce z nimi pozostaje niewystarczający.
Zdrowie psychiczne jednostek, rodzin i społeczności, coraz częściej uznawane za kluczowy element ogólnego dobrostanu, nadal jest traktowane po macoszemu. Stygmatyzacja i niedofinansowanie utrudniają działania na rzecz zdrowia psychicznego.
Wydolność systemów opieki zdrowotnej na świecie poprawia się, ale nierównomiernie. Kraje o wysokich dochodach dysponują dziesięciokrotnie większą liczbą pracowników służby zdrowia na mieszkańca niż kraje o niskich dochodach. Bez pilnych działań, do 2030 roku może zabraknąć 11,1 mln pracowników medycznych, szczególnie w Afryce i Azji.
Równolegle, po pandemii COVID-19, wzmocniono inwestycje w przygotowanie na sytuacje kryzysowe, odporność personelu medycznego i systemy reagowania – kluczowe dla utrzymania bezpieczeństwa zdrowotnego.
Te dane mogą wydawać się odległe od codzienności firm pogrzebowych. W rzeczywistości jednak to właśnie one kształtują środowisko, w którym branża działa – bo każda śmierć ma swoje źródło w kondycji zdrowotnej świata. W tym sensie każda firma pogrzebowa jest świadkiem globalnych trendów zdrowotnych w skali mikro: w swojej społeczności.
Jak firmy pogrzebowe mogą wspierać zdrowie i dobrostan?
Choć usługi pogrzebowe tradycyjnie kojarzą się z końcem życia, branża ma realny potencjał, by wspierać zdrowie i dobre samopoczucie na każdym jego etapie. Poprzez wsparcie rodzin w żałobie, ochronę środowiska i troskę o pracowników, firmy pogrzebowe mogą wnieść znaczący wkład w realizację Celu 3 ONZ: Zapewnienie zdrowego życia i promowanie dobrostanu dla wszystkich ludzi w każdym wieku.
Oto kilka inspirujących przykładów.
Wspieranie zdrowia psychicznego społeczności
Żałoba dotyka całych rodzin i społeczności – to moment, w którym troska o zdrowie psychiczne staje się wspólnym obowiązkiem. Domy pogrzebowe często stanowią lokalne centra wsparcia emocjonalnego. Mogą aktywnie wspierać lokalną społeczność poprzez:
- organizowanie grup wsparcia w żałobie pomagających przejść przez stratę,
- prowadzenie spotkań edukacyjnych o żałobie, odporności psychicznej i przygotowaniu do końca życia,
- współpracę z terapeutami i duchownymi przy tworzeniu przestrzeni do rozmowy na trudne tematy związane ze stratą,
- współpracę z poradniami zdrowia w zakresie konsultacji, skierowań i badań przesiewowych,
- organizowanie pogrzebów z empatią i szacunkiem, tworząc przestrzeń do łagodzenia żalu po stracie,
- oferowanie pamiątek (np. biżuterii memorialnej), które pomagają w procesie żałoby i upamiętnieniu bliskich.
Dbanie o zdrowie, bezpieczeństwo i dobrostan pracowników
Zdrowy, bezpieczny i wspierany zespół to fundament każdej firmy pogrzebowej. Codzienny kontakt ze śmiercią i emocjami rodzin wymaga wyjątkowej odporności psychicznej. Dlatego liderzy branży coraz częściej inwestują nie tylko w szkolenia i sprzęt ochronny, ale też w rozmowę, profilaktykę i odpoczynek.
Firmy pogrzebowe mogą tworzyć bezpieczne i zrównoważone środowisko pracy poprzez:
- regularne szkolenia z bezpiecznego obchodzenia się z ciałem osoby zmarłej, regulacji pogrzebowych i wsparcia w żałobie,
- elastyczne grafiki i urlopy rodzinne zapewniające równowagę między pracą a życiem prywatnym,
- programy zdrowotne dla pracowników i dostęp do badań profilaktycznych,
- regularne rozmowy o dobrostanie i płatne dni wolne służące dbaniu o zdrowie psychiczne,
- ergonomiczne stanowiska pracy i odpowiednie środki ochrony osobistej (PPE)
- jasne zasady bezpieczeństwa i procedury awaryjne,
- ubezpieczenie na życie,
- tworzenie stref wolnych od dymu tytoniowego.
Współpraca z sektorem zdrowia publicznego
Domy pogrzebowe mogą wspierać działania zdrowotne na rzecz lokalnej społeczności poprzez:
- organizowanie szczepień lub badań przesiewowych we współpracy z lokalnymi przychodniami,
- udostępnianie materiałów edukacyjnych o zdrowiu psychicznym, żałobie, odżywianiu i profilaktyce chorób,
- współpracę z placówkami medycznymi w zakresie wsparcia osób w żałobie,
- partnerstwa z fundacjami zajmującymi się tematyką samobójstw,
- udział w kampaniach promujących higienę,
- wspieranie globalnej równości zdrowotnej przez darowizny na rzecz dostępu do szczepień w krajach rozwijających się.
Promowanie dobrostanu środowiskowego
Zrównoważone praktyki pogrzebowe chronią zdrowie ludzi (również przyszłych pokoleń) i planety. Firmy pogrzebowe mogą włączyć się w ich realizację m.in. poprzez:
- oferowanie biodegradowalnych trumien i urn,
- ograniczenie lub rezygnację z chemicznego balsamowania ciał,
- realizowanie usług pogrzebowych w oparciu o produkty ekologiczne na kwaterach ekologicznych lub w lasach pamięci,
- dbanie o systemy filtracji oraz ograniczenie emisji pieców kremacyjnych
- odpowiedzialne gospodarowanie odpadami, aby zapobiegać zanieczyszczeniu gleby i wód.
Promowanie bezpieczeństwa transportu
Jako regularni użytkownicy pojazdów służbowych, firmy pogrzebowe mogą wspierać bezpieczeństwo na drogach poprzez:
- regularne przeglądy i kontrole techniczne pojazdów,
- szkolenia dla kierowców z zakresu bezpiecznej i ekologicznej jazdy,
- edukowanie społeczności w zakresie bezpieczeństwa podczas konduktów i procesji pogrzebowych.
Wdrażając te praktyki, firmy pogrzebowe stają się cichymi, lecz potężnymi rzecznikami zdrowia i dobrostanu – pokazując, że troska o życie nie kończy się w chwili śmierci i ostatniego pożegnania, lecz trwa w tym, jak uczymy się przeżywać stratę i wspierać tych, którzy zostają. Bo troska o życie zaczyna się od szacunku dla jego końca.
* Źródło: https://sdgs.un.org/goals/goal3
Jeśli wpis był dla Ciebie interesujący, zostaw serduszko poniżej.
Niniejszy artykuł jest opracowaniem polskojęzycznym tekstu mojego autorstwa, który ukazał się w magazynie THANOS 3/2025